Clara Bilbao

GAIKERek koordinatzen duen RESITES proiektuari esker, konposite birziklagarri berriak sortuko dira, produktu arin, gogor eta jasangarriak eraginkortasunez fabrikatzeko.

GAIKER Zentro Teknologikoak, Basque Research & Technology Alliance (BRTA) partzuergoko kideak, RESITES proiektua koordinatzen du (Beirazko eta karbonozko zuntz birziklatuak konposite birziklagarri berriak bihurtu). Ekimen estrategiko horren helburua hondakinetatik eta ekoizpen-lermetatik datozen karbono- eta beira-zuntz birziklatuak eraginkortasunez nola erabili ikertzea da. Haien propietateak hobetu nahi dituzte, konposite birziklagarri berriak sortzeko. Horretarako, euren ezaugarrien eta prozesagarritasunaren ereduak egingo dituzte, produktu arin, gogor eta jasangarriak modu eraginkorrean fabrikatzeko.

Urtero, ekoizpen-lermetatik zein bizitza erabilgarriaren amaierara iritsi diren elementuetatik datozen material konposatuen hondakin ugari pilatzen dira. Azken urteotan, aurrerapen garrantzitsuak egin dira material konposatuak birziklatzeko teknologien arloan, baina berreskuratutako zuntzak modu eraginkorrean berrerabiltzea erronka bat da oraindik ere. Testuinguru horretan, RESITES proiektuak ikuspegi berritzailea proposatzen du, eta gaitasun ugari izango dituzten konposite birziklagarrien belaunaldi berri bat ikertzen ari da, zuntz birziklatuetan eta erretxina birziklagarrietan oinarrituta.

Proiektu hori Eusko Jaurlaritzak finantzatzen du, arlo estrategikoetan elkarrekin ikertzeko ELKARTEK 2025 laguntza programaren bidez. Errefortzu birziklatuen funtzionalizazio, sizing eta hibridazio teknologietarako konponbideak emango ditu, errebalorizatzeko, eta aurreinpregnatuak, konposite birziklagarriak eta fabrikazio aditiboko materialak formulatzeko. Gainera, materialen eta prozesuen ereduak egiteko konponbideak ere aztertuko ditu.

Ekimen horren ondorioz, laborategi-eskalan hainbat garapen esperimental egingo dira: berriro erabili ahal izango diren beira- eta karbono-zuntzak, organosheet termoplastikoak, SMC birziklagarri termoplastikoa eta termoegonkorra, eta 3D inprimaketako pelletak/harizpiak. Halaber, zuntz birziklatuz indartutako aurreinpregnatu birziklagarrien portaera eta prozesagarritasuna aurreikusteko ereduak ere garatuko dira.

GAIKER Zentro Teknologikoak, funtzio eta egitura aldetik prestazio hobeagoak dituzten material polimeriko jasangarriak garatzen aditua da, eta proiektua koordinatzeaz gain, hainbat lan eremutan ere parte hartzen du:

1. Beirazko eta karbonozko zuntz birziklatuak berriro erabiltzeko prestatzea, material konposatu jasangarriak eta prozesatzeko teknika aurreratuak garatuz. Zuntz laburren tratamendu kimikoa eta dosifikazioa ikertzen du SMC, GMT eta ehundu gabeko ehunetan, eta ehun horiek optimizatzeko ere ikertzen ari da, norabide zehatzetan jarritako errefortzuen eta ijezketa hibridoaren bidez.
2. (Berrirro prozesatu ahal diren) erretxina termoplastiko erreaktiboekin aurreinpregnatuak garatzea.
3. Birziklatze-metodo mekanikoak eta kimikoak aztertzea, garatutako material berrien zirkulartasun osoa ziurtatzeko.

Proiektuan lortuko diren aurrerapenek eragin garrantzitsua izango dute mugikortasun (automobilgintza, trenbidea, aeronautika eta itsasokoa), energia, kirol eta eraikuntza arloetan, eta horiek guztiek garrantzi handia dute euskal industrian eta ekonomian. Gainera, arlo horietan konpositeen eraldaketarekin lotutako industriek funtsezko eginkizuna dute.

Eusko Jaurlaritzak diruz lagundua

CHEMCYCLE proiektuak birziklapen kimiko teknologia aurreratuak ikertzen eta garatzen ditu, urtean plastiko konplexuen 285.000 tona hondakin balorizatu ahal izateko.

GAIKER Zentro Teknologikoak (Basque Research & Technology Alliance – BRTAko kide) CHEMCYCLE proiektuan parte hartzen du. Proiektu horren helburu nagusia birziklapen kimiko teknologiak (pirolisia, solbolisia) ikertzea da. Horrela, Euskadin birziklatzeko zailak diren eta biltegi kontrolatuetara eramaten diren 285.000 tona hondakin plastiko balorizatu nahi dute. Hondakin horiek erabiltzen ez diren ibilgailuen (VFU) zatiak, tresna elektriko eta elektronikoak (GEEH), ehunak, papergintza sektoreko errefusak eta hiri- eta industria-hondakinen plastikozko frakzioak dira, eta euskal industriarentzat balio handiko lehengai bihurtu ahal izango dira.

Proiektua 2025ean hasi zen, enpresa-arloko I+G babesteko HAZITEK programa barruan, eta proiektua bultzatu zuten arrazoiek hauek izan ziren: Europan hondakinen isurketa murrizteko dauden gero eta arau gehiago; plastiko korronte konplexu batzuen birziklatze-tasa baxua; eta ekonomia zirkular erreal baterantz aurrera egiteko beharra, industriako hainbat sektoretan lehengai fosilekiko mendekotasuna murrizteko. Industria-ikerketako eta garapen esperimentaleko proiektu estrategikoa da, eta hamar enpresak hartzen dute parte, horien artean: Tradebe (proiektuaren liderra), VFUak birziklatzeko Amorebietako FRAGNOR instalazioetan; Zientzia eta Teknologia Euskal Sareko bi ikerketa zentro eta ACLIMA ingurumen-klusterra.

CHEMCYCLE proiektuan birziklapen kimiko teknologia aurreratuak ikertu eta garatuko dituzte, hondakin plastiko konplexuak balorizatzeko. Hondakin horiek, gehienbat, zabortegira doaz edo balorizazio energetikorako erabiltzen dituzte. Horretarako, aurretratamendu hobetuak eta automatizatuak aztertuko dituzte, bai eta pirolisi eta solbolisi bidezko birziklatze kimiko prozesuak garatuko eta hobetuko dira ere, lehengai gisa berrerabil daitezkeen olioak, solidoak eta monomeroak lortzeko. Era berean, lortutako produktu kimikoetarako upgrading eta arazketa teknologien ezagutza berria sortuko da, eta parametro fisiko-kimikoak merkatuko zehaztapenetara egokituko dira. Azkenik, garatutako prozesuen bideragarritasun ekonomikoa eta ingurumeneko bideragarritasuna ebaluatuko dira.

GAIKERen lana
GAIKER Zentro Teknologikoak birziklapen kimikoan esperientzia handia du, eta hondakin plastiko konplexuei aplikatutako pirolisi prozesuak eta PET eta poliuretanoaren solbolisi katalitikoa ikertu eta baliozkotuko ditu laborategian (TRL 3-4). Halaber, prozesuen errendimenduak optimizatuko ditu eta lortutako produktuen kalitatea hobetuko du, haien balorizazioa maximizatzeko eta merkatuko zehaztapenetara ahalik eta gehien egokitzeko.

Proiektuko kideak
CHEMCYCLE proiektuan (ZE-2025/00033) 10 enpresa, Zientzia eta Teknologia Euskal Sareko 2 ikerketa zentro eta ACLIMA ingurumen klusterra biltzen dira. Guztiek elkarrekin egiten dute lan, ikuspegi integrala bermatzeko, hondakinak biltzen direnetik eta horiek merkatuan berriro sartzen diren arte:
• Parte hartzen duten enpresak: Tradebe Amorebieta (koordinatzailea), Zorroza Gestión, Koopera, Tamoin, Global Factor, Lucart, Eiforsa, Vimansa, Nypsa eta Asfaltia.
• Zentro teknologikoak: GAIKER eta Tecnalia.
• Klusterra: ACLIMA.
Aliantza estrategiko honek hondakinen kudeatzaileak, ingeniaritzak, fabrikatzaileak eta ikerketa zentroak biltzen ditu, eta eredu jasangarria eta zirkularra sustatzen du birziklatze industrian.

Enpresa arloko I+G babesteko laguntza-programa – HAZITEK Jarduera honek Eusko Jaurlaritzako Industria, Trantsizio Energetiko eta Jasangarritasun Sailak eta Europar Batasunak batera finantzatzen dute, 2021-2027 Eskualde Garapenerako Europako Funtsaren (EGEF) bidez.

Zentro Teknologikoak eta Mondragon Korporazioaren kooperatibak I+Gko hainbat proiektutan egiten dute lan 2020tik, ezaugarri bikainak dituzten ehizako eta kirol-tiroko errifleak garatzeko, arinagoak eta zehatzagoak.

GAIKER Zentro Teknologikoa, Basque Research Technology Alliance (BRTA) erakundeko kidea, eta DIKAR, S. Coop. elkarlanean ari dira 2020tik zenbait I+G proiektuetan, kirol errifleetarako material aurreratu berriak garatzeko. Lan horiek Eusko Jaurlaritzak finantzatutako HAZITEK laguntza-programaren barruan egiten ari dira.

Kirol-ehizaren esparruan errifle bat aukeratzeko, funtsezko hiru alderdi daude: arintasuna, funtsezkoa baita erabiltzailea egun osoan zehar mugitzeko; doitasuna, material egonkorrak eta inpaktuak xurgatzeko gaitasuna duten materialak eskatzen dituena; eta estetika, gero eta elementu garrantzitsuagoa.

Eskakizun horiei erantzuteko helburuarekin, DIKARrek eta GAIKERrek batera egin dute lan. DIKARrek sektore horretan erabiltzeko material berrien ikerketan ibilbide luzea egin du, eta GAIKER material konposatuetan aditua da, eta baita material horiek prozesatzen eta eraldatzen ere. Lankidetza horren ondorioz, azken bost urteetan karbono-zuntzezko konpositeetan oinarritutako kanoi hibridoak garatu dituzte. Karbono-konpositeak moldekatzeko hainbat teknologien bidez (hala nola SMC – Sheet Molding Compound eta RTM – Resin Transfer Molding) prozesatutako kulatak ere garatu dituzte.

Garapen horietan karbono-zuntza erabiltzeari esker, hobekuntza esanguratsuak lortu dituzte, doitasunari, egiturazko uniformetasunari eta pisuaren murrizketari dagokienez, eta gaur egun merkatuan dauden soluzioen ezaugarriak gainditu dituzte.

Berrikuntza-ildo horretan, 2024an, bi erakundeek elkarrekin garatu zuten konposite termoegonkorreko kulaten bertsio berri bat. Horiek beren arkitekturan karbonozko SMC elementuak dituzte. Horren ondorioz, kirol-errifle sorta berria sortu dute, karbonozko SMCeko barne-txasisa RTM bidez prozesatutako karbono-kulatetan sartuz. Horrek ezaugarri bikainak dituzten egitura arinak eta gogorrak sortu ditu.

Lankidetza horrek indartu egin du GAIKERrek eta DIKARrek berrikuntza teknologikoarekin eta soluzio aurreratuen garapenarekin duten konpromisoa.

GAIKERri buruz
Ikertzeko eta enpresei zerbitzu teknologiko eta berritzaileak emateko zentro teknologikoa da GAIKER. 1985. urtean hasi zenetik, enpresa-sarearen garapen teknologikoa eta lehiakortasuna bultzatzen ditu, bere espezializazio-arloekin lotutako teknologiak ikasiz, garatuz eta gero bezeroengana eramanez: Konposite jasangarriak, Polimero funtzional eta jasangarriak, Birziklapena eta Ekonomia zirkularra eta Bioteknologia.

DIKARri buruz
DIKAR, S. Coop. Mondragon Korporazioaren kooperatiba bat da. Outdoor kirolen munduan aritzen diren 7 markak osatzen dute, eta kalitate handiko ehiza-errifleak eta kirol-tiroko errifleak diseinatzen eta fabrikatzen espezializatuta daude. Kirol-armen sektorean ibilbide sendoa du kooperatibak, eta berrikuntza teknologikoarekin, kalitatearekin eta bezeroarentzako zerbitzuaren bikaintasunarekin konpromisoa du. Bere produktuak nazioarteko merkatu zorrotzetan merkaturatzen dira, eta doitasuna eta diseinua bere balio bereizgarriak dira.