Clara Bilbao

Rafael Miguelek idatzitako artikulua – GAIKEReko Birziklapenaren eta Ekonomia zirkularraren merkatuko arduraduna – Jatorrizkoa ikusi

Ontzien eta Ontzi-hondakinen Europako Araudia (PPWR) argitaratzea inflexio-puntua da ontziaren balio-kate osorako. Ez da bete behar diren araudi berri bat soilik, ontziak diseinatzeko, fabrikatzeko, erabiltzeko, berrerabiltzeko eta birziklatzeko moduaren egiturazko aldaketa bat baizik.

Araudi berri horren helburua argia da: beharrezkoak ez diren ontziak murriztea, berrerabilpena, betetzea eta birziklatzea bultzatzea, Europako merkatuaren arauak harmonizatzea eta ekonomia zirkular eta klimatikoki neutro baterako trantsizioan laguntzea. Erregelamenduak ontziaren bizi-ziklo osoko iraunkortasun- eta etiketatze-baldintzak ezartzen ditu, diseinutik eta osaeratik hasi eta hondakin gisa kudeatu arte.

Birziklatzetzik ekodiseinura: PPWRaren paradigma berria
PPWRaren alderdi garrantzisuenetako bat da hondakinaren azken kudeaketatik ontziaren diseinura jatorritik abiatuta eramaten duela fokua. Egoera berri honetan, ez da nahikoa izango ontzi bat teorian teknikoki birziklagarria izatea. Eskala handian jaso, sailkatu eta birziklatu ahal izateko diseinatuta egon beharko du. Gainera, erregelamenduak 2030etik aurrera aplikatu beharreko birziklagarritasun-kalitateen sistema bat ezartzen du, eta eskakizun zorrotzagoak ezartzen ditu 2038tik aurrera.

Aldaketa horrek ondorio zuzenak izango ditu enpresentzat. Ontziek ahalik eta pisu eta bolumen txikiena izan behar dute funtzionaltasuna galdu gabe. Gainera, beharrezkoak ez diren osagaiak saihestu behar dituzte eta gero eta zorrotzagoak diren birziklatze-, berrerabiltze-, birziklatze- eta trazabilitate-irizpideetara egokituta egon behar dira. Plastikozko ontziei dagokienez, Araudiak kontsumo osteko hondakin plastikoetatik eratorritako material birziklatuaren gutxieneko edukiaren eskakizunak ezartzen ditu, salbuespen jakin batzuekin. Halaber, ontzi konpostagarrietarako berariazko eskakizunak mantentzen ditu, konpostaje industrialeko arauak bete beharko dituztenak.

Testuinguru horretan, bioplastikoek zeregin bereziki interesgarria hartzen dute, baina baita zorrotzagoa ere. Jasangarritasunari egiten dion ekarpena ezin da lehengaiaren jatorri berriztagarrian soilik oinarritu. Material horien etorkizuneko lehiakortasuna sisteman duten benetako portaeraren araberakoa izango da: funtzionaltasuna, transformazio-prozesuekin duten bateragarritasuna, birziklagarritasuna, dagokionean konpostatzeko aukera, erabilera-segurtasuna eta biltzeko eta tratatzeko benetako azpiegituretan duten integrazioa. Oinarri biologikoko material bat ez da automatikoki zirkularra; teknikoki eta ingurumenari dagokionez frogatu behar du.

Hori dela eta, PPWRk bultzatzen duen trantsizioa ez da ulertu behar erregulazio-erronka gisa soilik, berritzeko aukera gisa baizik. Enpresek formulazioak berrikusi beharko dituzte, eta baita geruza anitzeko egiturak birdiseinatu, material bakarreko alternatibak ebaluatu, material birziklatuak edo oinarri biologikokoak erabili haiek egokiak direnean, propietate funtzionalak baliozkotu eta araudia betetzen lagunduko duten ebidentzia teknikoak sortu ere. EBko Adostasun Adierazpena eta horri lotutako dokumentazio teknikoa funtsezkoak izango dira ontziek aplikatu beharreko baldintzak betetzen dituztela frogatzeko.

GAIKERen rola ontzi zirkularragoetaranzko trantsizioan
Hemen, GAIKERen betekizuna funtsezkoa izan daiteke. Ontzi zirkularragoetarako trantsizioak ezagutza teknikoa, gaitasun esperimentala eta materialen, prozesuen, azken produktuaren eta bizi-amaieraren ikuspegi integratua eskatzen ditu. GAIKERek birziklatze kimikotik, birziklatze mekanikotik edo baliabide berriztagarrietatik —bioplastikoak barne— datozen plastiko zirkularren alde egiten du, eta aplikazio estrategikoak dituzte hainbat sektoretan, hala nola ontzietan eta enbalajeetan, automobilgintzan, eraikuntzan, sektore elektriko-elektronikoan, ehungintzan eta nekazaritzan.

Ikuspegi praktiko batetik, enpresek laguntza beharko dute hainbat arlotan: material birziklatuen edo oinarri biologikoa duten materialen hautaketa eta baliozkotzea, birziklagarritasunaren ebaluazioa, karakterizazio fisikokimikoa, analisi termikoa eta mekanikoa, migrazio-azterketak, hesi-propietateak, hezetasunarekiko erresistentzia, zahartze-saiakuntzak, FTIR, DSC, TGA edo mikroskopia bidezko analisiak, besteak beste.

PPWRk ontzien fabrikatzaileen, ontziratzaileen, birziklatzaileen, hondakin-kudeatzaileen, administrazioen, banatzaileen eta zentro teknologikoen arteko lankidetza indartzera ere behartuko du. Zirkulartasuna ez da lortuko erabaki isolatuen bidez, baizik eta balio-kate koordinatuen bidez, zeinak gai izango baitira industriarako funtzionalak, kontsumitzailearentzat seguruak eta bilketa-, sailkapen- eta birziklatze-sistema errealekin bateragarriak izango diren ontziak diseinatzeko.

PPWRa aplikatzea ez da soilik arau-presio bat, aurrea hartzeko, bereizteko eta ontzi-irtenbide sendoagoak, jasangarriagoak eta lehiakorragoak eraikitzeko aukera bat baizik. Orain beren materialak, diseinuak eta prozesuak egokitzen hasten diren enpresak posizio hobean egongo dira 2030eko eskakizunei eta ondoren iritsiko diren eskakizun zorrotzenei erantzuteko.

GAIKERen enpresei lagundu nahi diegu prozesu horretan: erronka teknikoak identifikatzen, ontzien soluzio berriak modu esperimentalean baliozkotzen, material zirkularrak garatzen, birziklagarritasuna ebaluatzen, prestazioak karakterizatzen eta erabakiak hartzen lagunduko duten ebidentzia teknikoak sortzen.

Ontzien ekonomia zirkularra ez da soilik legezko betebeharra izango. Produktuak birdiseinatzeko, inpaktuak murrizteko, baliabideen eraginkortasuna hobetzeko eta industria berritzaileago, erresilienteago eta jasangarriago baterantz aurrera egiteko aukera izango da.

PPWRk Europako ontzien joko-arauak birdefinitu ditu. Aurrea hartzea ez da soilik aurretik betetzea: hobeto berritzea da.

Informazio gehiago: https://www.gaiker.es/soluciones/envase-y-embalaje/

ATALAYA proiektua CERVERA bikaintasun-sarearen barruan dago, eta mehatxu nuklearrak, erradiologikoak, kimikoak eta biologikoak (NRBQ) hautemateko eta haietatik babesteko irtenbide teknologikoen ikerketa bultzatzen du.

GAIKER Zentro Teknologikoa, Basque Research & Technology Alliance-ko (BRTA) kidea, Cervera Bikaintasun Sarean (ATALAYA) parte hartzen ari da. NRBQ mehatxuak hautemateko, identifikatzeko, monitorizatzeko eta haietatik babesteko teknologia aurreratuak garatzera bideratutako proiektu estrategiko bat da ATALAYA.

Proiektuaren helburua da NRBQ mehatxuen aurreko segurtasunaren alorrean bikaintasun zientifiko-teknikoa duten zentro teknologikoen sarea sendotzea. Bereziki, mehatxu horiek nahita edo nahi gabe erabiltzearen ondoriozko krisi-egoerak prebenitzeko, detektatzeko eta haiei erantzuteko gai diren teknologiak garatzen ditu.

Europako gaur egungo segurtasun-ingurunean mehatxuak gero eta konplexuagoak dira, eta aurreikusten zailak diren zeharkako metodoak erabiltzen dira. Testuinguru horretan, gero eta premiazkoagoa da irtenbide teknologiko aurreratuen beharra. NRBQ mehatxuen detekzio, identifikazio, monitorizazio, babes eta deskontaminazioak diziplina anitzeko ikuspegia eskatzen du, eta sentsoreen ingeniaritzan, bioteknologian, robotikan, adimen artifizialean (AA) eta komunikazio sistemetan aurrerapenak integratzen ditu.

Testuinguru horretan, ATALAYA sareak lan-programa bat sustatzen du, industriara transferi daitezkeen ezagutza eta gaitasun teknologikoak sortzera bideratua, funtsezko bost erronkei aurre egiteko: mehatxuak detektatzea eta identifikatzea, azpiegiturak eta pertsonak babestea, kaltetutako inguruneak deskontaminatzea eta larrialdien aurreko erantzuna hobetzea.

Segurtasun eta Defentsarako Industria eta Teknologia Planari lotutako arloetan bikaintasuneko zentro teknologikoentzako Cervera laguntza-deialdiaren barruan dago sarea, eta ITENE zentro teknologikoa du buru. GAIKER, LUREDERRA, NAITEC eta INESCOP zentro teknologikoek parte hartzen dute, eta lankidetza zientifikoko ekosistema bat eratzen dute, teknologia industriara transferitzera bideratua.

GAIKERen lana
Zentro Teknologikoak esperientzia handia du biodetekzioko eta urak tratatzeko teknologiak garatzen, eta ATALAYA sarean parte hartzen du. Hala, agente biologikoak hautemateko eta konposatu kimikoek eragindako inguruneak deskontaminatzeko irtenbide berriak garatzen laguntzen du.

Detekzioaren arloan, GAIKERek teknologia genetiko aurreratuetan oinarritutako biosentsoreen belaunaldi berri baten diseinuaren, garapenaren eta egiaztapenaren buru da. Biosentsore horiek agente biologikoak detektatzeko gai dira, eta agente horiek azkar eta zehatz sortzen dituzte kaltetutako inguruneetan. Gailu horiek analisi genetikoko teknika aurreratuak (LAMP eta CRISPR-Cas) konbinatzen dituzte agenteen identifikazio espezifikorako, eta, horri esker, emaitza azkarrak lor daitezke modu fidagarrian.

Deskontaminazioaren arloan, GAIKERek teknologia aurreratuetan lan egiten du ur eta ingurune kutsatuak agente biologiko eta kimikoak neutralizatzeko soluzio eraginkor eta jasangarrien bidez tratatzeko. Horretarako, uretan dauden kutsatzaileak degradatzeko oxidazio aurreratuko prozesuak nola aplikatu aztertzen da, besteak beste, bakterioak, konposatu farmazeutikoak, herbizidak, pestizidak eta konposatu organiko iraunkorrak, hala nola PFAk. Halaber, mintzean, elektrooxidazioan eta adsortzioan oinarritutako teknologia osagarriak ikertzen ari da Zentro Teknologikoa, azpiegitura kritikoetan urak deskontaminatzeko sistema trinko, modular, garraiagarri eta erantzun azkarrekoa diseinatzeko.

Azkenik, garapen horiek garrantzi bereziko agente kimiko eta biologikoen aurrean ebaluatuko dira, eta NRBQ egoerei erantzuteko gaitasuna indartzen lagunduko dute.

GAIKERek ATALAYA Cervera Sarean parte hartzeak indarra ematen dio sortzen ari diren mehatxuetatik babesteko teknologia dualak garatzeko konpromisoari, eta gizartearen segurtasunean eta erresilientzian zuzeneko eragina duten irtenbideak garatzen laguntzen du.

Proiektu honek “Cervera” Bikaintasun Zentro Teknologikoentzako 2025eko deialdiko laguntzak finantzatzen ditu, Ikerketa Zientifiko eta Teknikorako eta Berrikuntzarako 2024-2027 Estatuko Planaren esparruan.

Proiektuak mugaz gaindiko balio-katea garatuko du, ekonomia zirkularreko konponbide berritzaileen bidez, ehun-hondakinen berrerabilpena eta birziklapena sustatzeko.

GAIKER Zentro Teknologikoa, Basque Research & Technology Alliance (BRTA) partzuergoko kidea, CircularTexEFA (“Ehunen zirkulartasuna mugako eremuan: optimizazioa eta elkarrekiko lana, ehun-hondakinak sailkatzeko, aurretik prozesatzeko eta birziklatzeko”) proiektuan parte hartzen ari da. Proiektuaren zati bat Europar Batasunak finantzatzen du Interreg VI-A Espainia-Frantzia-Andorra (POCTEFA 2021-2027) programaren bidez.

Ekimena 2026tik 2028ra garatuko da, eta Espainiako eta Frantziako hamaika erakunde biltzen ditu, mugaz haraindiko ehungintzaren balio-kate zirkular bat egituratzeko, ehun-hondakinak biltzeko, berrerabiltzeko eta birziklatzeko zirkuituak antolatzeko eta material horien kudeaketa jasangarriagoa bultzatzeko.

CircularTexEFA zabortegira edo erraustegira eramaten diren ehun-hondakin kopurua murrizteko sortu da, eta hondakin horiek balorizatzeko eta ekoizpen-ziklo berrietara itzultzeko. Horretarako, ehungintzaren balio-kateko eragileak —industria, ekonomia sozialeko erakundeak, hondakin-kudeatzaileak, administrazioak eta zentro teknologikoak— biltzen ditu proiektuak, sinergiak sortzeko eta eredu zirkularragoetarako aldaketa bizkortzeko.

Lehenengo fasean, ehun-hondakinak biltzeko eta tratatzeko lurralde bakoitzean dauden sistemen azterketa eta diagnostikoa egingo dute, eta hondakinak eraldatzeko erabil daitezkeen teknologiak ere ebaluatuko dituzte. Hori oinarri hartuta, ekintza-plana diseinatuko dute mugaz gaindiko balio-kate eraginkor bat eraikitzeko. Ondoren, proiektu pilotu erakusgarria jarriko dute martxan, eta bertan prozesuaren etapa guztiak egingo dituzte: ehun-hondakinak biltzea eta sailkatzea, birziklatze mekaniko, termomekaniko eta kimiko teknologien bidez bigarren mailako lehengai bihurtzea, eta material birziklatuekin produktu berriak fabrikatzea.

Proiektuaren barruan, GAIKERek, birziklapenean eta ekonomia zirkularrean aditua den aldetik, ehun-birziklapenaren mugaz gaindiko balio-katea garatzeko azterketa eta ekintza-plana egiten laguntzen du. Horrez gain, poliesterrez egindako ehun-hondakinen birziklatze kimikorako teknologiak ikertu eta frogatuko ditu, industrian berriro sar daitezkeen balio erantsi handiko produktuak lortzeko.

Proiektuaren partzuergoa
CircularTexEFA partzuergoa ehungintzaren eta hondakinen kudeaketaren balio-katearen maila ezberdinetako Espainiako eta Frantziako hamaika erakundek osatzen dute. ESTIAk koordinatzen du proiektua, eta hauek hartzen dute parte: PLAXTIL, KOOPERA, CETIA, CLOSSA, PICVISA, JR SL, SOKOA, LORPEN, GARBIKER Bizkaia eta GAIKER.

Este proyecto está cofinanciado en un 65 % por la Unión Europea en el marco del programa Interreg VI-A España–Francia–Andorra (POCTEFA 2021–2027), cuyo objetivo es reforzar la integración económica y social de la zona transfronteriza.

GAIKERen, hondakinak balorizatzeko eta balio handiko lehengaiak berreskuratzeko, plastikoen, bioplastikoen eta konpositeen birziklatze kimikorako solbolisi-soluzio aurreratuak garatzen ditugu.

Birziklatze kimikoko prozesu berritzaileak garatzen ditugu, hainbat ikuspegitatik: plastic-to plastic, plastic-to chemicals eta plastic-to oil & gas. Hala, ekonomia zirkularreko eredu eraginkorrago eta jasangarriagoetara igarotzen laguntzen dugu.

Gainera, ekipamendu espezializatua eta instalazio pilotuak ditugu, prozesuak ingurune industrialetik hurbil dauden baldintzetan eskalatzeko eta baliozkotzeko aukera ematen digutenak. Horrela, industriara transferentzia teknologikoa errazten dugu.

Zerbitzu teknologikoak

• PET, PU, PA, PLA, PHA, PBS, CFRP eta GFRP kimikoki birziklatzea, solbatolisi prozesuen bitartez.
  Glicolisi, hidrolisi, metanolisi eta azidolisi prozesuak.
• Solbolisi prozesuen bitartez tratatu beharreko materialen karakterizazioa eta egokitzapena.
  Konposizioa eta hainbat funtsezko parametroenak, hala nola hezetasuna, dentsitatea, partikula-tamaina edo konposizioa zehaztea. Ezpurutasunak kentzea, tamaina txikitzea eta tratamendu kimikorako materiala optimizatzea.
• Solbolisi-saiakuntzen eta arazte-eragiketen bidez monomeroak eta zuntzak lortzea.
• Solbolisi bidez berreskuratutako monomeroak eta zuntzak aztertzea eta baliozkotzea. Pilotu eskalako ebaluazioa.
• Hautatutako prozesuaren eskala-aldaketa planta pilotura.
• Solbolisiaren bidez hondakinak despolimerizatzeko instalazioen ingeniaritza kontzeptuala eta oinarrizkoa.
• Solbolisi katalitikoaren bidez despolimerizatzeko eta erreakzio-nahastea arazteko instalazioak diseinatzea.
• Solbolisi-prozesuen bideragarritasun ekonomikoa, teknikoa eta ingurumenekoa ebaluatzea.
• Garatutako prozesuen etorkizuneko ezarpen industrialerako azterketa integrala.

Ekipamendua:

• 0,5 – 1 – 2 L-ko beirazko erreaktoreak
• 10 L-ko altzairu herdoilgaitzezko erreaktorea
• Goi-presioko Parr-erreaktorea (250 bar eta 450 °C)
• Tenperatura altuko Parr-erreaktorea (800 °C arte)
• Goi-presioko autoklabe erreaktorea
• Instalazio pilotuak, 140–300 L-ko erreaktoreekin, industria-eskalatzerako eskalatze industrialerako

GAIKERen, hondakinak balio-aukera berri bihurtzen laguntzen dugu, industriarako irtenbide teknologiko jasangarriak bultzatuz.

Zure birziklatze kimikoko prozesuetan eta hondakinen balorizazioan nola lagundu dezakegun jakin nahi baduzu, jarri gurekin harremanetan

GAIKERen, espezializatuta gaude molekulen, konposatuen edo azken produktuen segurtasuna eta eraginkortasuna ebaluatzen, zenbait ereduren bidez. Giza larruazalaren ereduetan in vitro eta ex vivo egiten ditugun saiakuntzekin, kalitatezko soluzioak eskaintzen dizkiegu industria dermokosmetiko, nutrazeutiko eta farmazeutikoei. Printzipio aktiboen ekintza-mekanismoen neurrirako azterketak egiteko gaitasuna dugu, bai eta protokolo konbentzionaletan eta BPLko baldintzetan oinarritutako azterketak egiteko ere, nazioarteko jarraibideei jarraikiz, hala nola FDA edo EMA.

Hodi-saiakuntzekin, zelula-hazkuntzekin (keratinozitoak, fibroblasto dermikoak, immunitate-sistemako zelulak…), 3D ereduekin eta ex vivo giza larruazalaren esploratzaileekin egiten dugu lan. Gainera, oso ondo hornitutako laborategiak ditugu zelula-hazkuntzetan, biologia molekularrean, proteomika-genomikan (Mikrobiomaren analisia barne), azken belaunaldiko ekipoekin: ekortze-mikroskopio elektronikoa (SEM), mikroskopio fokukidea, gure zelula-bankua, biofilm-erreaktorea, fluxu-zitometroa, Franz zelulak, UPLC…

Hainbat etiologia dituzten larruazal-ereduak sortzeko teknikak garatu ditugu, hala nola larruazal sentikorra, psoriasia, dermatitis atopikoa, larruazal gorrixkak, etab. Haiek guztiek patologia jakin eta espezifiko bat duten larruazalen ezaugarri erabakigarri berberak dituzte. Era berean, patologia espezifikoak dituzten labore organotipikoak garatzeko gaitasuna dugu, larruazal ultzeratuen edo erredurak dituzten larruazalen ezaugarriak dituzten larruazal-ereduak simulatzeko aukera ematen dutenak.

Ekainaren 2tik 5era, GAIKERek, Basque Research & Technology Alliance (BRTA) partzuergoko kidea, EQUIPLAST plastiko eta kautxu sektoreko ekitaldi nagusian parte hartuko du.

Azoka Fira Barcelonako Gran Via esparruan egingo da, eta 400 erakusketari baino gehiago eta sektoreko enpresa berritzaile garrantzitsuenak bilduko ditu. Gune horretan, packaging, automobilgintza edo eraikuntza arloetako konpainiak elkartuko dira, ekonomia zirkularra eta etorkizun berdeago baterako trantsizioa bultzatzen duten soluzio berritzaileak eta jasangarriak erakusteko.

Aurten ere, GAIKERek CEPekin batera partekatuko du standa, eta bere ezagutza-eremuekin lotutako proiektuetan garatutako hainbat lagin eta erakusle teknologiko aurkeztuko ditu: compounding eta balorizazioa, polimero funtzionalak, elektronika plastikoa, oinarri biologikoko polimeroak, ontziak egiteko materialak eta konposite jasangarriak.

Zatoz gure standera (A kalea, 41. standa) gure garapen teknologikoak eta ikerketa-ildoak bertan ezagutzeko!