ATALAYA proiektua CERVERA bikaintasun-sarearen barruan dago, eta mehatxu nuklearrak, erradiologikoak, kimikoak eta biologikoak (NRBQ) hautemateko eta haietatik babesteko irtenbide teknologikoen ikerketa bultzatzen du.
GAIKER Zentro Teknologikoa, Basque Research & Technology Alliance-ko (BRTA) kidea, Cervera Bikaintasun Sarean (ATALAYA) parte hartzen ari da. NRBQ mehatxuak hautemateko, identifikatzeko, monitorizatzeko eta haietatik babesteko teknologia aurreratuak garatzera bideratutako proiektu estrategiko bat da ATALAYA.
Proiektuaren helburua da NRBQ mehatxuen aurreko segurtasunaren alorrean bikaintasun zientifiko-teknikoa duten zentro teknologikoen sarea sendotzea. Bereziki, mehatxu horiek nahita edo nahi gabe erabiltzearen ondoriozko krisi-egoerak prebenitzeko, detektatzeko eta haiei erantzuteko gai diren teknologiak garatzen ditu.
Europako gaur egungo segurtasun-ingurunean mehatxuak gero eta konplexuagoak dira, eta aurreikusten zailak diren zeharkako metodoak erabiltzen dira. Testuinguru horretan, gero eta premiazkoagoa da irtenbide teknologiko aurreratuen beharra. NRBQ mehatxuen detekzio, identifikazio, monitorizazio, babes eta deskontaminazioak diziplina anitzeko ikuspegia eskatzen du, eta sentsoreen ingeniaritzan, bioteknologian, robotikan, adimen artifizialean (AA) eta komunikazio sistemetan aurrerapenak integratzen ditu.
Testuinguru horretan, ATALAYA sareak lan-programa bat sustatzen du, industriara transferi daitezkeen ezagutza eta gaitasun teknologikoak sortzera bideratua, funtsezko bost erronkei aurre egiteko: mehatxuak detektatzea eta identifikatzea, azpiegiturak eta pertsonak babestea, kaltetutako inguruneak deskontaminatzea eta larrialdien aurreko erantzuna hobetzea.
Segurtasun eta Defentsarako Industria eta Teknologia Planari lotutako arloetan bikaintasuneko zentro teknologikoentzako Cervera laguntza-deialdiaren barruan dago sarea, eta ITENE zentro teknologikoa du buru. GAIKER, LUREDERRA, NAITEC eta INESCOP zentro teknologikoek parte hartzen dute, eta lankidetza zientifikoko ekosistema bat eratzen dute, teknologia industriara transferitzera bideratua.
GAIKERen lana
Zentro Teknologikoak esperientzia handia du biodetekzioko eta urak tratatzeko teknologiak garatzen, eta ATALAYA sarean parte hartzen du. Hala, agente biologikoak hautemateko eta konposatu kimikoek eragindako inguruneak deskontaminatzeko irtenbide berriak garatzen laguntzen du.
Detekzioaren arloan, GAIKERek teknologia genetiko aurreratuetan oinarritutako biosentsoreen belaunaldi berri baten diseinuaren, garapenaren eta egiaztapenaren buru da. Biosentsore horiek agente biologikoak detektatzeko gai dira, eta agente horiek azkar eta zehatz sortzen dituzte kaltetutako inguruneetan. Gailu horiek analisi genetikoko teknika aurreratuak (LAMP eta CRISPR-Cas) konbinatzen dituzte agenteen identifikazio espezifikorako, eta, horri esker, emaitza azkarrak lor daitezke modu fidagarrian.
Deskontaminazioaren arloan, GAIKERek teknologia aurreratuetan lan egiten du ur eta ingurune kutsatuak agente biologiko eta kimikoak neutralizatzeko soluzio eraginkor eta jasangarrien bidez tratatzeko. Horretarako, uretan dauden kutsatzaileak degradatzeko oxidazio aurreratuko prozesuak nola aplikatu aztertzen da, besteak beste, bakterioak, konposatu farmazeutikoak, herbizidak, pestizidak eta konposatu organiko iraunkorrak, hala nola PFAk. Halaber, mintzean, elektrooxidazioan eta adsortzioan oinarritutako teknologia osagarriak ikertzen ari da Zentro Teknologikoa, azpiegitura kritikoetan urak deskontaminatzeko sistema trinko, modular, garraiagarri eta erantzun azkarrekoa diseinatzeko.
Azkenik, garapen horiek garrantzi bereziko agente kimiko eta biologikoen aurrean ebaluatuko dira, eta NRBQ egoerei erantzuteko gaitasuna indartzen lagunduko dute.
GAIKERek ATALAYA Cervera Sarean parte hartzeak indarra ematen dio sortzen ari diren mehatxuetatik babesteko teknologia dualak garatzeko konpromisoari, eta gizartearen segurtasunean eta erresilientzian zuzeneko eragina duten irtenbideak garatzen laguntzen du.
Proiektu honek “Cervera” Bikaintasun Zentro Teknologikoentzako 2025eko deialdiko laguntzak finantzatzen ditu, Ikerketa Zientifiko eta Teknikorako eta Berrikuntzarako 2024-2027 Estatuko Planaren esparruan.